Actuariële Kookkunst

tomatensoepStel u hebt het recept van een vriend gekregen voor een heerlijke ‘Paleo Tomatensoep’. Staat dat recept dan ook garant voor een heerlijke maaltijd?

Ongetwijfeld zult u deze vraag met ‘nee’ beantwoord hebben. De kok die dit recept ter hand neemt, bepaalt namelijk uiteindelijk de kwaliteit en smaak van de maaltijd. Het recept is de partituur en de kok de uitvoerder van het culinaire muziekstuk dat u uiteindelijk op uw bord krijgt.

Hoewel bovenstaand voorbeeld ons logisch in de oren klinkt, blijkt de actuariële kookpraktijk anders. Een paar voorbeelden.

Wat te denken van een ‘schijf van vijf’ asset-mix die op grond van een uitstekende ALM analyse van u, als advies op de bestuurs-ontbijttafel ligt. Staat dit ‘computerrecept’ eigenlijk wel garant voor een gedegen besluit over een passend beleggingsbeleid? Het antwoord op deze vraag kan toch eigenlijk ook niet anders dan ‘nee’ luiden. Uw advies is een statisch advies in een dynamische wereld en de vraag is bovendien nog maar of de uitvoerende vermogensbeheerder, uw recept ‘op smaak’ kan brengen.

De kernvraag is of we ons als beroepsgroep in de rol van ‘technisch experts’ enkel en alleen verantwoordelijk voelen voor het afleveren van het recept voor een op verwachtingswaarden en varianties gebaseerde koude asset-mix salade. Of…, dat we bereid zijn op te treden als ‘risico-regisseur’ in het proces van de totstandkoming van een ‘dynamisch beleggingsbeleid’ op basis van gezonde en gevarieerd onderbouwde asset-mix in de tijd. Overigens, zonder daarbij op de stoel van de bestuurder te gaan zitten, maar wel met de verplichting om melding te maken van eventuele ‘plofkippen’.

In een gedegen vaststelling van een dynamisch beleggingsbeleid neemt een bestuur beslissingen op basis van het bestuderen van verschillende toekomstige scenario’s. Voor actuarissen betekent dat de uitdaging om naast traditionele ALM veel meer aandacht te besteden aan ‘Economic Risk Management’ (ECRM) modellen. Dat vereist een nauwe samenwerking tussen economen en actuarissen, resulterend in een interactieve bespreking van de ECRM modellen met het bestuur.

Het gaat dan niet om de alom bekende 3 of 4 zogenaamde ‘doormodderachtige’ scenario’s, maar over de invloed op de asset mix en de beleggingsstrategie van veel meer specifiek benoemde economische scenario’s. Scenario’s die helpen bij het vast stellen van de risk appetite en een diepe impact hebben op de samenstelling van de asset mix. Oftewel, scenario’s die antwoord geven op vragen als “Wat gebeurt er als China zich terugtrekt uit Amerikaanse bonds?” of “wat gebeurt er als het US QE programma wordt stopgezet?”.

Net zoals bij de huidige ALM aanpak is daarbij niet zozeer de kwantitatieve uitkomst van het ERM model belangrijk, maar meer de discussie en bredere risicoperceptie die daarvan het gevolg zijn in het besluitvormingsproces van een bestuur en die bijdragen aan een meer weloverwogen en onderbouwd dynamisch beleggingsbeleid. ALM en ERM worden daarmee beslissingsondersteunende instrumenten in de totstandkoming van het uiteindelijke beleggingsbeleid en niet een onbedoeld dictaat dat door een bestuur voor kennisgeving wordt aangenomen, overgenomen en vervolgens geïmplementeerd.

Gelukkig is het eenvoudig te toetsen of u uw ERM of ALM advies ook daadwerkelijk een goed kwalitatief beslissingsdocument is of slechts een hapklare brok. Bood uw advies slechts één optie of werd uw voorstel zonder discussie of aanpassingen overgenomen, dan is – eufemistisch gesteld – uw advies voor verbetering vatbaar…

Een tweede voorbeeld betreft de inhoudelijk uitstekende reactie van onze beroepsgroep door het Koninklijk Actuarieel Genootschap op de door het SZW uitgezette consultatie betreffende het ‘Voorontwerp van wet herziening FTK’.

Ook hier beperken we ons zelf tot de rol van ‘technisch expert’. Als actuariële koks benoemen we in een knap stukje vakwerk alle actuariële ingrediënten van de FTK-maaltijd. Resulterend in een breed gedragen menukaart van een compilatie van adviezen, meningen en standpunten. Wellicht door onze hoge mate van betrokkenheid zijn we met onze reactie voorbijgegaan aan waar een goede kok op let, namelijk de kwaliteit van de ingrediënten.

Zowel de ingrediënten UPO als FTK nieuwe stijl, zijn nog niet getoetst. Dat was impliciet bekend. Maar hadden we niet vooraleerst nadrukkelijk moeten wijzen op het feit dat een reactie op een nieuw kader zonder een globale impactanalyse en zonder dat de communiceerbaarheid getoetst is, hachelijk, onverantwoord en in strijd is met het zorgvuldigheidsprincipe van onze kernwaarden?

Dan de conclusie ‘Dé juiste curve bestaat niet’ van het eveneens uitstekende rapport ‘Principes voor de RTS’ uit 2009. Anno 2013 vertaalt zich deze quote blijkbaar in de onbedoelde uitkomst ‘de verkeerde reële curve bestaat wel’…. Wat is er intussen gebeurd en waarom bieden we niet nadrukkelijker aan om als beroepsgroep actiever te participeren in de wetsvoorbereiding? Dat had in ieder geval kunnen voorkomen dat er nu een reëel kader ligt met een gedrocht van een discontocurve die niet aansluit bij de reële marktrente en bij invoering al in veel gevallen tot een reële korting zal leiden.

Tenslotte is het kortom de vraag of u zich als actuaris wil profileren als receptenschrijver of de regie pakt als actuariële kok. Kiest u voor het laatste, laat dan vooral meer van u horen via het Actuarieel Podium of neem actief deel aan een van de vele interessante commissies van het Actuarieel genootschap. Met uw inzet kunnen we dan de actuariële professie nog beter op de menukaart van de BV Nederland zetten. Laat Nederland genieten van uw kookkunst!

Dit bericht werd geplaatst in Columns door Jos Berkemeijer . Bookmark de permalink .

Over Jos Berkemeijer

Jos Berkemeijer AAG, is een ervaren ondernemer en bestuurder op het gebied van verzekeringen, pensioen, zorg en financiën. Zo was hij onder andere bestuursvoorzitter van de Achmea divisies Pensioenen en Sociale Zekerheid, als ook market leader van Mercer Nederland.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *