Versterking Actuarieel Podium

Foto - Medewerkers - Gerard van 't Hoff

Beste mensen,

Mijn naam is Gerard van ‘t Hoff. Vanaf 1 februari ben ik toegevoegd aan de staf van het Actuarieel Podium. Ik vind het ontzettend leuk dat ik vanuit deze rol kan bijdragen aan de ontwikkeling van onze beroepsgroep. Graag stel ik me bij deze aan jullie voor.

Ik ben econometrist, actuaris en coach en vanaf 1992 werkzaam in pensioenland. In al die jaren heb ik in loondienst en als zelfstandige, opdrachten uitgevoerd bij diverse consultants en uitvoerders. Ik ben docent bij het Actuarieel Instituut en bestuurslid van de Kring van Pensioenspecialisten (KPS). In al mijn activiteiten verbind ik inhoud, mensen en proces.

Visie
Als Actuaris geloof ik dat onze beroepsgroep een wezenlijke bijdrage kan en moet leveren aan de transitie naar een duurzame financiële sector. Het individu is daarbij uitgangspunt. Om volwaardig gesprekspartner te zijn is het nodig wensen en behoeften centraal te stellen. Kijken vanuit de klant en helpen zijn/haar doelen te realiseren door te sturen op mogelijkheden en risico’s. Creatieve, interactieve en inzichtelijke tools helpen om keuzes te maken vanuit betrokkenheid bij de eigen (financiële) toekomst.

Om ‘Verleden’, ‘Hier en Nu’ en ‘Perspectief’ met elkaar te verbinden moet bij de transitie ook de nalatenschap (legacy) uit het verleden meegenomen. Uitdaging hierbij is de veelal in beton gegoten complexe systemen, regelingen en producten samen met de stakeholders te vertalen naar de nieuwe realiteit.

Actuarieel podium in ontwikkeling
Actuarieel Podium werkt aan de maatschappelijke relevantie van actuarissen en het ondersteunen van innovatie door publicaties, de organisatie van bijeenkomsten en de Actuaris van het Jaar Prijs. Door verbinden, delen en ontwikkelen bevorderen we bewustzijn, kennis en vaardigheden.

Gewaardeerde pijlers van het Actuarieel Podium zijn de jaarlijkse Actuarisdag en Actuaris van het Jaar verkiezing. Deze staan ook dit jaar weer op de agenda. Voor de verdere ontwikkeling van het podium gaan we workshops en rondetafels organiseren en starten we de met de opzet van een academy. Daarnaast blijven we jullie uiteraard voeden met prikkelende artikelen en nieuwsbrieven.

Deze initiatieven dragen wat ons betreft bij aan het versterken van de rol van actuarissen als risicomanagers en innovators van een duurzame financiële sector. Als jullie aanvullende wensen of behoeften hebben, laat het weten. Dan gaan we graag met je in gesprek.

Tot ziens op Actuarieel Podium!

Vijftiende editie Actuariaatcongres (VSAE)

VSAE-Banner-2-bij-3Beste lezer,

Dit jaar vindt al weer de vijftiende editie van het Actuariaatcongres plaats.

Zoals sommigen van u reeds weten, streeft het Actuariaatcongres ernaar een fijne lijn te bewandelen tussen het aanbieden van een inhoudelijk uitdagend congres voor zowel de actuariële professional, als tevens de eindfase-student actuariële wetenschappen. Een congres waarbij ervaring en kunde zich vrij mengt met frisse blikken, onder het toeziend oog van vooraanstaande en visionaire sprekers. Ik denk dat de commissie deze traditie uitmuntend heeft nageleefd en dat dit congres de sterke lijn voortzet, die het tot een gegeven hebben gemaakt in de actuariële wereld.

Wij hebben er dit jaar voor gekozen om de jubileum-editie niet om ons, het congres, te laten draaien, maar om datgene wat ons allen uiteindelijk bindt; Nederland. Wij stellen ons de taak een concrete koers uit te leggen voor het Nederlands pensioenstelsel. Een koers die wij tevens zullen uitdragen in een formeel document, want laten we de feiten onder ogen zien; wij zullen op 4 maart met meer dan twee honderd van de knapste koppen uit de sector in een zaal zitten en zullen een aantal van de meest ervaren, maar ook vrijdenkende en vernieuwende sprekers uit de sector te horen krijgen. Voor een dag wordt het Koninklijk Instituut voor de Tropen omgetoverd in een katalysator, waar de actuaris creatief en vrijuit kan zeggen wat er gezegd dient te worden en geen idee of insteek van de hand zal worden gedaan op basis van de gevestigde orde van zaken.

Dit congres staat in het teken van de fundamenten van het Nederlandse pensioensysteem. Waar zijn we nu? Waar moeten we heen? Wat gaat de toekomst ons voor externaliteiten brengen? Om vragen van een dergelijke conceptuele en creatieve aard te kunnen beantwoorden, zal dit congres dezelfde strategie toepassen als eeuwen lang als beste is ondervonden; het simpelweg opperen van ideeën en voorbeelden, het afvuren van prikkels en doen mengen van al dezen. Er zullen blikken over de grenzen worden geworpen en bovendien kritisch naar de toekomst van deze grenzen worden gekeken. Regelgeving vanuit Europese organen zal worden besproken, net als macro-economische, juridische en actuariële visies op de toekomst. Uiteindelijke zullen wij ons bezig houden met de prangende vraag: ‘Welke stappen moeten wij gezamenlijk gaan zetten om, drijvend over de brede rivier van tijd, door oneindig laagland, de laaghangende vruchten te plukken, maar tevens de loerende gevaren te ontwijken.’

U kunt zich bij deze aanmelden via www.actuariaatcongres.nl. Daarnaast vindt u de relevante praktische informatie met betrekking tot het congres. Ik hoop op uw kennis, gedachten en creativiteit te kunnen rekenen op 4 maart

Mark Verhagen, voorzitter Actuariaatcongres 2015

Pensioenfonds-Killers

Pensioenfondskillers Afbeelding“Wetsvoorstellen voor het nieuwe FTK zullen leiden tot exorbitante kosten in de uitvoering en uiteindelijk tot het einde van menig pensioenfonds.” Alec Balledux AAG, specialist in de uitvoering van pensioenregelingen en ICT, zet de gevolgen op een rij. Hij benaderde hiermee ook de politiek, in de hoop dat het wetsvoorstel nog kan worden aangepast danwel dat pensioenfondsen meer tijd krijgen voor de invoering hiervan. Tot nu toe nog zonder resultaat. De hoop is nu gevestigd op de Eerste Kamer. Lees hier de analyse van Balledux.

Emerging Technology and Actuarial Practise

Fast Forward 3x2Annmarie Geddes Baribeau schreef een inspirerend artikel in het augustus nummer van Contingencies. Het gaat over de impact van de technologische ontwikkelingen op het actuariaat. Een aantal thought leaders op dit gebied komt aan het woord. De actuariële professie kent haar disruptors – technologische ontwikkelingen die onverwacht oude processen en werkwijzen totaal verdringen. Net als telramen – vroeger een essentieel gereedschap van actuarissen – zullen spreadsheets het gaan afleggen tegen cloudcomputing bijvoorbeeld. Wat brengt de toekomst? Lees hier het hele artikel.

Actuariële PensioenCrommunicatie

Opteltechniek 3x2U realiseert het zich misschien nog niet, maar een nieuw vakgebied voor actuarissen is geboren:

Actuariële Opteltechniek

Sta mij toe dat ik u als recent verongelukt docent op dit nieuwe vakgebied, alvast inwijdt in de sacrale actuariële wereld van complexe Optel-algoritmes. Dit nieuwe interessante domein verenigt alle mogelijke actuariële expertises: Leven, Schade, Beleggingen en Risicomanagement. Voor actuarissen van de oude stempel geldt op voorhand een extra waarschuwing: commutatietekens zijn wat anders dan communicatietekens!

Maar laat ik vooraan beginnen bij de wortels waarin dit nieuwe vakgebied is ontstaan:

Het Indexatielabel

Voor diegenen die – net als ik – ‘happy schizofreen’ door het leven gaan omdat zij de negatieve gebeurtenissen uit hun leven permanent uit de hun geheugen wissen, even een korte opfriscursus.

In de Pensioenwet 2007 was bepaald dat de informatie over de toeslagverlening moest plaatsvinden via een kwalitatieve en beeldende maatstaf, het zogenaamde indexatielabel.
Meteen werd er gestart om het concept uit te werken met gerenommeerde wetenschappelijke bureaus en communicatie experts van het eerste uur.

Na een eerste complete mislukte communicatietest op basis van Zeilbootjes, werd uiteindelijk het zogenaamde ‘Muntjes-concept’ ontwikkeld en in de jaren daarna deels ingevoerd. Nadat in 2010 mijn toen 77-jarige moeder me na drie muntjes-uitlegpogingen gerust had gesteld met de woorden: “Ach jongen, ik snap het toch niet, regel jij het maar”, verwees begin 2011 minister Kamp, mede op aangeven van de AFM, het Indexatielabelfiasco definitief naar de plaats waar het hoorde: de prullenbak.

‘Lessons learned’ zou je zeggen! Maar nee, anno 2014 verschijnt daar onomfloerst de

Wet Pensioencommunicatie (WPC)

Wie op de consultatie-internetsite door de 49 merendeels applaus-reacties van bureaus die van deze Wet moeten eten, heenkijkt, komt alras tot de conclusie dat de werkgelegenheid voor actuarissen de komende decennia volledig gegarandeerd is.

Met wat wettelijke halfcitaten zal ik u proberen mee te nemen in de hoofdlijnen van de WPC en de bijbehorende Memorie van Toelichting (MvT)

Doelstellingen Wet pensioencommunicatie
Kern van de Wet is dat de pensioendeelnemer weet hoeveel pensioen hij kan verwachten, én kan nagaan of dat voldoende is én zich bewust is van de risico’s van de pensioenvoorziening.

Kijk!.., dat zijn nog eens ambitieuze doelstellingen die ons vakgebied als actuaris in de picture zetten. In doelstelling I, hoeveel pensioen, blinken we met zekerheid al jaren uit. Doelstelling II, of het pensioen voldoende is, kan iedere Nederlander makkelijk zelf vaststellen en beoefenen we als actuarissen al jaren op feestjes en partijtjes. En voor doelstelling III volgen we gewoon een omscholingscursus, want we zijn opgegroeid met zekerheid en niet om deelnemers bang te maken. Als we dan ook nog wettelijk gedwongen worden om grafisch uit te leggen dat de pensioenzekerheid van een 20-jarige met een nominaal pensioen van 20.000 euro (Verwacht) varieert tussen de 10.000 euro (Pessimistisch) en de 40.000 euro (Optimistisch), dan gaat dat laatste zeker lukken. Overigens, na deze risico-bewustzijnsfase van deelnemers zal ongetwijfeld een opstandfase volgen, mogelijk gevolgd door een onverhoopte revolutionaire ontmanteling van ons solidaire pensioensysteem.

Voor het zover is, volgt eerst de Gouden Eeuw van de Actuaris.

Uniforme Rekenmethodiek
In de MvT is namelijk geregeld dat in het pensioenregister de koopkracht en risico’s voor de deelnemer persoonlijk zichtbaar worden aan de hand van drie scenario’s: een optimistisch, een verwacht en pessimistisch scenario. Ik citeer: “Hiervoor is het van belang dat er een uniforme rekenmethodiek wordt ontwikkeld om de koopkracht en risico’s weer te geven en er goed beeldmateriaal en begrijpelijke teksten zijn om de boodschap bij de deelnemer over te brengen”.

Op grond van deze tekst zal het vak van de ‘Actuariële Opteltechniek’ zich verder ontwikkelen. Want als geen ander kunnen wij voor zo’n 7 miljoen werkenden, slapers en gepensioneerden 95%-gebied-Waaiers (sommigen noemen ze ‘Kegels’) van grafische prognoses ontwikkelen die een optelsom zijn van verschillende pensioenen die een deelnemer in zijn leven opbouwt.

Zo geven we mijnheer Jansen inzicht in de prognosesom van zijn AOW, zijn slapende DB regeling met 50% indexatie ambitie waarop hij net is gekort, zijn premievrije DC-regeling uit een vorig dienstverband, zijn kapitaalsverzekering met pensioenclausule, alsmede zijn allernieuwste PPI pensioenpolis op basis van zijn huidige parttime dienstverband.

Oh ja, en dat tellen we dan in het Pensioenregister allemaal even consistent op in een verwacht, optimistisch en pessimistisch scenario. Gelukkig zijn we nog niet klaar als actuarissen, want die pensioeninkomen-optelsom maken we dan ook nog even voor een aantal mogelijk belangrijke gebeurtenissen in het leven van mijnheer Jansen. We noemen er vanwege het gebrek aan actuariële werkgelegenheid alvast een paar: scheiden, arbeidsongeschiktheid, overlijden van de deelnemer of zijn partner en ‘werkloos worden’. In alle gevallen geven we dan in de zijlijn ook nog even aan wat de te nemen maatregelen zijn…. Nu maar hopen dat mijnheer Jansen voor de volledigheid ook nog een hoog-laag variant wil zien en overweegt om met deeltijdpensioen te gaan, anders is het actuarieel gezien toch nauwelijks interessant te noemen.

Om ook op de lange termijn niet verstoken te blijven van actuarieel werk wordt in de MvT opgemerkt dat ook andere dan pensioen-inkomenscomponenten van belang kunnen zijn. Daarvoor moet dan maar een financieel adviseur worden geraadpleegd. De realisatie hiervan valt echter buiten de reikwijdte van dit wetsvoorstel. Gelukkig maar…, ik vroeg me net al af wat ik met de bankspaarpolis en de drie lijfrentepolissen met verschillende expiratiedata van mijnheer Jansen moest doen. Of met zijn niet onaanzienlijke bank- en beleggingsrekening. Om maar niet te spreken over zijn Belgische villa waar inmiddels beslag op ligt en zijn tweede huis op Curaçao dat hij maar niet verkocht krijgt.

Cursus Actuariële Opteltechniek
Tenslotte, mocht u ondertussen interesse hebben gekregen voor de cursus Actuariële Opteltechniek, meld u dan aan. De cursuskosten bedragen slechts € 800 p.p. voor een inhouse dagtraining. Cursisten die een adequate onderbouwde schatting kunnen maken van het aantal mogelijke crommunicatie-combinaties als gevolg van de nieuwe Wet Pensioencommunicatie, kunnen gratis deelnemen. Gelieve uw inzendingen kenbaar te maken op de LinkedIn site van het Actuarieel Genootschap.

Lang leve de Wet PensioenCrommunicatie! – Succes met optellen!

Kleine Cursus Groot Denken

Tijdens Actuarisdag 2013 sprak Adriaan Wagenaar over innovatief pensioenbeleid door de ogen van een kind. Naar aanleiding van zijn presentatie heeft hij nu een e-book uitgebracht dat wij beschikbaar willen stellen aan de leden van Actuarieel Podium. Wagenaar: “Kleine Cursus Groot Denken gaat de over de rol van de Open Geest in je dagelijks werk. Wat dit oplevert vat ik samen als ‘Groot Denken’: de ruimte die je jezelf toestaat om te blijven denken in mogelijkheden, ook al zijn die voor jou of jouw omgeving nog niet zichtbaar.” Hier kun je zijn e-book in PDF formaat downloaden.

Niet pro-actief maar creatief!

13343783-gordiaanse-knoopGelukkig was Alexander de Grote geen actuaris! Bij het ontwarren van de Gordiaanse knoop zou hij ongetwijfeld eerst een model hebben opgesteld, en op basis van simulaties tevergeefs een uitkomst hebben gezocht.  Alexander koos echter voor een drastischere oplossing die een stuk sneller en effectiever bleek te zijn.

Het Nederlandse pensioenstelsel lijkt inmiddels ook veel van een Gordiaanse knoop weg te hebben maar er is geen actuaris die hem durft los te hakken. En dat is opmerkelijk omdat er nogal wat mogelijkheden zijn om het stelsel te wijzigen: denk aan flexibele premies waarbij je pensioensparen aanpast aan je levensfase of je pensioenbehoefte, of de introductie van switchen tussen pensioenfondsen dat leidt tot meer concurrentie tussen de fondsen, of neem meer deelnemers inspraak in het beleggingsbeleid. Het wordt inmiddels angstvallig duidelijk dat het Nederlandse actuariaat maar weinig van die ideeën heeft uitgedacht en zich liever verbergt achter het zoveelste herstelplan of de eeuwige rekenrente discussie.

Ook de verzekeringsindustrie blinkt niet altijd uit in creativiteit alhoewel er af en toe lichtpuntjes zijn: het nieuwe boek van Matthew Modiset, Solving Solvency, is zijn tijd al voor aangezien het nog onduidelijk is of er überhaupt ooit een Solvency II regelgeving wordt ingevoerd. Het boek beschrijft tal van mogelijkheden hoe verzekeraars hun rendement onder Solvency II kunnen vergroten. Het leuke van het boek is dat het de lezer aan het denken zet omdat het innovatief omgaat met verrassende oplossingen (beleggen in kunst of auteursrechten is niet iets waar actuarissen snel aan denken) die waarschijnlijk nu nog een brug te ver zijn, maar wellicht over enkele decennia wel algemeen geaccepteerd worden.

Helaas, is het redelijk ontnuchterend om het beroepsprofiel  en competentie profiel van de actuaris (2006) door te nemen: het profiel benadrukt “hoogwaardige en professionele uitoefening van het actuariaat”, “vakbekwaamheid, onafhankelijke oordeelsvorming, integriteit, objectiviteit”, waarbij het inschatten van risico’s een centrale rol speelt. “Kwaliteit, competentie, kennis en vaardigheden” zijn hierbij essentieel en het woord “pro-actief” komt in 17 pagina’s maar liefst 3 maal voor maar heeft helaas geen link met een vooruitziende blik maar met het snel begrijpen en oplossen van problemen. Merkwaardig genoeg, heeft het profiel geen referenties naar begrippen als “creativiteit”, “vernieuwing”, en “innovatie[1]”. Kennelijk, is een goede actuaris iemand die de huidige wet en regelgeving goed implementeert en (tijdig) kan uitleggen, maar niet iemand die met nieuwe en originele oplossingen op de proppen komt.

En dat is erg jammer: het woekerpolisdrama, en de pijnlijke pensioenhervormingen hebben de beperkte houdbaarheid van regelgeving aangetoond. Regelgeving die goed werkt totdat er weer eens een black Swan langs zwemt. Het actuariaat beperkt zich momenteel vooral tot herberekeningen met behulp van de kaasschaafmethode wanneer het weer eens fout gaat: iedereen moet een beetje inleveren, maar er wordt geen lange termijn oplossing bedacht zodat het angstig afwachten is tot de volgende crisis. In de actuariële opleiding dient er daarom meer aandacht te liggen op ideeën, creativiteit en verschillende oplossingen voor een probleem, in plaats van de gedachte dat er voor ieder probleem maar één “juiste” oplossing bestaat. De hoogste tijd dus om het actuarissen beroeps en competentie profiel van 2006 bij te werken!

 


[1] Afgezien product innovatie

Ad Kok Actuaris van het Jaar 2013

Uitreiking 2013Op de landelijke Actuarisdag is Ad Kok uitgeroepen tot Actuaris van het Jaar 2013. Dhr. Kok AAG Hon FIA ontving de prijs in verband met zijn jarenlange inspanningen voor de actuariële beroepsgroep, zowel in nationaal als internationaal verband en zijn belangrijke rol in het vernieuwen van de actuariële opleiding in de jaren ‘90. De jury roemde zijn visie en inspanningen die erop gericht zijn om actuarissen klantgerichter te laten denken en handelen. Voor een publiek van ruim 200 actuarissen, overhandigde voorzitter van de jury, Ronald Latenstein van Voorst, de prijs aan de winnaar. Latenstein sprak over de turbulente tijden waar we momenteel mee te maken hebben en de rol die actuarissen daarin op zich zouden moeten nemen.

Kok sloot zich daarbij aan in zijn dankrede. ́Als actuarissen krijgen we de kans meer naar buiten te treden door uitkomsten te vertalen naar strategie en beleid. De openbare rapportages onder Solvency II worden daarin heel belangrijk. Consultatie daarover vindt nu plaats vanuit EIOPA. Laten we daarin onze stem laten horen want de uitkomst daarvan bepaalt of we een gewaardeerd stafmedewerker op de achtergrond worden of dat we gewaardeerd, zichtbaar en onafhankelijk ons werk kunnen doen. ́

De prijs bestond uit een bronzen sculptuur, een oorkonde en de titel Actuaris van het Jaar 2013. De andere twee genomineerden waren Dr. Angela van Heerwaarden AAG en Falco Valkenburg AAG RBA.

Kok werkt als onafhankelijk adviseur en actuaris. Hiervoor was hij onder meer partner bij KPMG en Towers Watson en concernactuaris bij Aegon en De Amersfoortse (ASR Nederland). Kok is erelid van Het Koninklijk Actuarieel Genootschap (AG) en erelid (Honorary Fellow) van het Institute and Faculty of Actuaries UK. Hij vervulde jarenlang en vervult nog steeds bestuursfuncties bij onder andere het Actuarieel Genootschap, de Groupe Consultatif en de International Actuarial Association (IAA).

De jury van de Actuaris van het Jaar Prijs bestaat uit een afgewogen gezelschap van personen die vanuit verschillende rollen te maken hebben met actuarissen en het actuariële vakgebied. Jaarlijks worden vanuit het publiek actuarissen voorgedragen. De jury beoordeelt deze kandidaten op zaken als bijdrage aan het actuariële vakgebied, maatschappelijke relevantie en herkenbaarheid, hoe wordt de rol van actuaris ingevuld en visie op het vak. De stem van het publiek telt in belangrijke mate mee in het eindoordeel. Dit jaar stemden ruim 250 vakgenoten op de actuaris van hun keuze.

De Actuarisdag stond dit jaar in het teken van de toekomst van het pensioenstelsel. Verschillende sprekers gaven vanuit hun eigen discipline hun visie op dit thema. Onder hen Dr. Jan Tamerus AAG, Master Actuariaat & ALM bij PGGM, Adviseur van het Pensioenfonds Zorg en Welzijn en Actuaris van het Jaar 2012. Daarnaast gaven Onno Verstegen, lid raad van bestuur van Delta Lloyd, Erik Lutjens, Hoogleraar Pensioenrecht en Jos Berkemeijer AAG, ervaren bestuurder en ondernemer, hun visie op dit actuele thema. Jeroen Koopmans presenteerde het onderzoek dat LCP heeft uitgevoerd naar de uitvoeringskosten van pensioenen wat dezelfde dag werd gepubliceerd.

De Actuarisdag en de Actuaris van het Jaar Prijs worden jaarlijks georganiseerd door het Actuarieel Podium. Het Actuarieel Podium heeft als doelstelling de zichtbaarheid van actuarissen te verhogen en actuarissen te versterken in hun activiteiten. Het Actuarieel Podium is een initiatief van FTE Groep.